Pompa głębinowa pracuje zanurzona w studni i wypycha wodę do góry, a pompa w zestawie hydroforowym stoi na powierzchni i musi wodę zassać. Ze względu na prawa fizyki pompa ssąca może pobierać wodę tylko z niewielkiej głębokości, kilku metrów poniżej miejsca, w którym stoi. Dlatego zestawy hydroforowe z pompą powierzchniową pasują do płytkich studni i abisynek, a do studni głębinowych stosuje się pompy głębinowe. W obu przypadkach w domu pracuje zbiornik przeponowy z automatyką, który potocznie też nazywa się hydroforem.
Skąd zamieszanie z nazwami
Słowo „hydrofor” w mowie potocznej oznacza trzy różne rzeczy. Czasem sam zbiornik, w którym woda jest pod ciśnieniem. Czasem zestaw hydroforowy, czyli pompę powierzchniową połączoną ze zbiornikiem i wyłącznikiem ciśnieniowym. Czasem całą stację w kotłowni, niezależnie od tego, gdzie stoi pompa. Dlatego pytanie „pompa głębinowa czy hydrofor?” ma sens tylko wtedy, gdy chodzi o to, gdzie pracuje pompa: w studni czy na powierzchni.
W studni głębinowej zbiornik przeponowy i automatyka są potrzebne tak samo jak przy pompie powierzchniowej. Różni się tylko źródło ciśnienia: pompa wisi w studni, a nie stoi w kotłowni. Z tego powodu zestaw z pompą głębinową też bywa nazywany „hydroforem”.
Dlaczego pompa na powierzchni nie zassie wody z głębokości
Pompa powierzchniowa nie „ciągnie” wody w dosłownym sensie. Obniża ciśnienie w rurze ssawnej, a wodę do góry wpycha ciśnienie atmosferyczne działające na lustro wody w studni. To ciśnienie wystarcza, by teoretycznie podnieść słup wody na około 10 m. W praktyce, z powodu strat w rurze, zawartości powietrza w wodzie i właściwości samej pompy, rzeczywista wysokość ssania jest wyraźnie mniejsza. Producenci podają ją w kartach katalogowych pomp i warto ją sprawdzać przed zakupem.
Pompa głębinowa nie ma tego ograniczenia, bo znajduje się pod wodą. Wypycha wodę rurą tłoczną, a wysokość, na jaką może ją podnieść, zależy od jej konstrukcji: liczby stopni i mocy silnika. Dlatego przy studniach, w których woda stoi głębiej niż kilka metrów pod terenem, pompa głębinowa jest rozwiązaniem naturalnym.

Kiedy wystarczy pompa powierzchniowa
Zestaw hydroforowy z pompą powierzchniową sprawdza się przy płytkich ujęciach: abisynkach i studniach kopanych, w których zwierciadło wody, także w czasie suszy i podczas pompowania, pozostaje w zasięgu ssania pompy. Jego zaletą jest łatwy dostęp: pompa stoi w budynku lub studzience, więc jej serwis i wymiana nie wymagają wyciągania czegokolwiek ze studni. Wadą jest wrażliwość na opadanie zwierciadła i na nieszczelność rury ssawnej, przez którą pompa zaciąga powietrze i traci wydajność.
Istnieją też pompy powierzchniowe z ejektorem, które pozwalają pobierać wodę z większej głębokości niż zwykłe pompy samozasysające. Mają jednak niższą sprawność i swoje ograniczenia. Zakres ich zastosowania określa producent.
Kiedy potrzebna jest pompa głębinowa
Pompa głębinowa jest właściwym wyborem dla studni wierconej, w której woda stoi głębiej, niż sięga ssanie pompy powierzchniowej, oraz wszędzie tam, gdzie zwierciadło może opadać przy suszy lub intensywnym poborze. Pracuje cicho, bo jest pod ziemią, a woda ją chłodzi. Nie ma problemu z zasysaniem powietrza przez długą rurę ssawną. Jej wadą jest serwis: żeby ją naprawić lub wymienić, trzeba ją wyjąć ze studni razem z rurą tłoczną i przewodem.
Pompa głębinowa musi zmieścić się w rurze studni, dlatego średnica studni ogranicza wybór pomp. Do tego trzeba ją dobrać do wydajności studni, głębokości zwierciadła dynamicznego i ciśnienia potrzebnego w domu. Szczegóły doboru opisujemy w artykule jak działa pompa głębinowa.
Zbiornik i automatyka w obu rozwiązaniach
Niezależnie od rodzaju pompy w instalacji domowej potrzebny jest układ, który utrzymuje ciśnienie i nie pozwala pompie włączać się przy każdym odkręceniu kranu. Najprostszy to zbiornik przeponowy z wyłącznikiem ciśnieniowym. Zbiornik gromadzi zapas wody pod ciśnieniem, a wyłącznik włącza pompę przy dolnej i wyłącza przy górnej nastawie. Bardziej zaawansowany jest sterownik z falownikiem, który zmienia obroty pompy i utrzymuje zbliżone ciśnienie bez wyraźnych skoków. Do obu rozwiązań dochodzą zabezpieczenia: przed suchobiegiem, przeciążeniem silnika i zbyt częstymi załączeniami. Zestawy montowane przez nas opisujemy na stronie stacje hydroforowe.
Porównanie w skrócie
Pompa powierzchniowa: stoi w budynku lub studzience, łatwy serwis, głośniejsza praca, ograniczona głębokość ssania, wrażliwa na nieszczelność rury ssawnej i opadanie zwierciadła. Pompa głębinowa: pracuje w studni, cicha, podaje wodę z dużej głębokości, wymaga studni o odpowiedniej średnicy, serwis wiąże się z jej wyjęciem. W obu przypadkach o komforcie decydują zbiornik, automatyka i prawidłowy dobór do ujęcia.
Wymiana pompy powierzchniowej na głębinową
Jeśli masz płytką studnię z pompą powierzchniową, która w suche lata przestaje dawać wodę, wymiana pompy na głębinową bywa możliwa, ale nie zawsze. Pompa głębinowa wymaga odpowiedniej średnicy rury, a w studni kopanej odpowiedniej głębokości wody pod pompą. Czasem lepiej wykonać nową studnię wierconą do głębszej warstwy. O różnicach między tymi ujęciami piszemy w artykule studnia głębinowa a kopana.
Pytania, które słyszymy najczęściej
Czy mogę zostawić stary zbiornik hydroforu przy nowej pompie głębinowej?
Czasem tak, jeśli zbiornik jest sprawny i ma odpowiednią pojemność oraz ciśnienie robocze. Stare zbiorniki bez przepony wymagają jednak uzupełniania powietrza i często sprawiają kłopoty. Decyzję warto podjąć po ocenie stanu zbiornika.
Która pompa zużywa mniej prądu?
Zależy od warunków pracy. Pompa powinna pracować w zakresie, w którym jej sprawność jest najlepsza, a to wynika z doboru do konkretnej instalacji. Źle dobrana pompa każdego typu będzie zużywać więcej energii.
Podsumowanie
„Hydrofor” to w potocznym języku zbiornik z automatyką lub zestaw z pompą powierzchniową. Pompa powierzchniowa wystarcza przy płytkich ujęciach, w zasięgu ssania. Studnia głębinowa wymaga pompy pracującej pod wodą. W obu przypadkach liczy się dobór do ujęcia i instalacji. Jeśli nie wiesz, co pasuje do Twojej studni, zadzwoń lub napisz.

