
Gruntowa pompa ciepła w Gdańsku: dlaczego odwierty pionowe
Gdańsk to miasto, w którym nowe domy jednorodzinne powstają głównie na obrzeżach: w Osowej, Jasieniu, Łostowicach, Kokoszkach czy na Oruni Górnej. Coraz więcej inwestorów pyta tu nie o kocioł, ale o gruntową pompę ciepła z pionowymi sondami. Działki bywają niewielkie, a pionowy odwiert zajmuje na powierzchni tylko kilka metrów kwadratowych, więc rozwiązanie dobrze pasuje do miejskiej zabudowy.
Bazę mamy w Mokrem koło Grudziądza, skąd do Gdańska jest około 128 km drogą, czyli godzinę i 31 minut jazdy. Na Pomorze Gdańskie przyjeżdżamy z kompletem sprzętu: wiertnicą gąsienicową, minikoparką i osprzętem do zapuszczania i wypełniania sond. Dzięki temu cały zakres prac przy dolnym źródle wykonujemy sami, bez dodatkowych podwykonawców.
Kilkanaście metrów pod powierzchnią temperatura gruntu przestaje zależeć od pory roku i przez cały rok utrzymuje się na podobnym poziomie, w Polsce zwykle około 8 do 10 stopni. Z tego zasobu korzysta gruntowa pompa ciepła. Zimą, gdy powietrze ma kilka stopni mrozu, sonda w odwiercie wciąż pracuje z dodatnią temperaturą, a pompa nie musi się aż tak wysilać.
Pompa ciepła z dolnym źródłem w gruncie najlepiej współpracuje z ogrzewaniem płaszczyznowym, na przykład podłogówką, która potrzebuje wody o niskiej temperaturze. W nowych domach w Gdańsku i okolicy to dziś standard. Im niższa temperatura zasilania instalacji, tym taniej pompa wytwarza ciepło, a przy stabilnym źródle w gruncie ta przewaga utrzymuje się także w mroźne dni.
Gruntowa pompa ciepła nie ma jednostki zewnętrznej z wentylatorem. Całe urządzenie stoi w kotłowni albo w pomieszczeniu technicznym, a sondy są ukryte pod ziemią. Dla wielu inwestorów to ważny argument: nic nie szumi pod oknem sypialni, a sąsiedzi nie słyszą pracy urządzenia nawet w nocy.
Grunt w okolicach Gdańska a dolne źródło ciepła
Pod względem rzeźby Gdańsk jest wyjątkowy, bo w granicach jednego miasta spotykają się trzy krainy. Zachodnie dzielnice leżą na wysoczyźnie morenowej, poprzecinanej dolinami potoków spływających z Lasów Oliwskich. Środkowa część to pas nadmorski i dawne tarasy, a wschodnie dzielnice, takie jak Olszynka czy okolice Sobieszewa, należą już do płaskich Żuław Gdańskich.
Dla odwiertu oznacza to zupełnie różne przekroje. Na wysoczyźnie w Osowej czy Matarni wiercimy przez gliny zwałowe przeplatane piaskami i żwirami, a w dzielnicach wschodnich przez mułki, piaski i miejscami torfy delty Wisły, nasycone wodą niemal od powierzchni. Głębiej region leży nad zbiornikiem wód podziemnych zwanym Subniecką Gdańską, z którego korzysta też miejskie zaopatrzenie w wodę.
Wysoczyzny morenowe wokół Trójmiasta zbudowane są głównie z glin zwałowych, czyli mieszaniny iłu, piasku i kamieni pozostawionej przez lodowiec. Wilgotna glina dobrze przewodzi ciepło, a dodatkowo stabilnie trzyma ściany otworu, co ułatwia zapuszczenie sondy. Wiercenie w glinie trwa dłużej niż w piasku, ale efekt jest przewidywalny.
O tym, ile ciepła można pobrać z każdego metra sondy, decyduje przede wszystkim rodzaj gruntu i jego wilgotność. Według wytycznych VDI 4640, z których korzystają projektanci, suche piaski dają około 20 do 25 W na metr, wilgotne gliny około 35 do 50 W, a piaski i żwiry nasycone wodą nawet 55 do 80 W. To wartości orientacyjne, a dokładne liczby przyjmuje projektant dla konkretnej działki.
Duże znaczenie ma przepływ wód podziemnych. Jeśli sonda przechodzi przez warstwę, w której woda powoli się przemieszcza, ciepło jest stale dostarczane z otoczenia, a grunt wokół otworu szybciej się regeneruje. Dlatego dwie sondy o tej samej długości mogą pracować różnie, w zależności od tego, na jakie warstwy trafiły.

Jak wykonujemy odwierty pod sondy gruntowe w Gdańsku
Prace zaczynamy od projektu dolnego źródła, czyli informacji, ile metrów sondy potrzeba i w ilu otworach. Na tej podstawie wyznaczamy na działce miejsca odwiertów, sprawdzamy przebieg sieci i ustalamy, którędy wjedzie wiertnica. Dobrze, jeśli lokalizacja otworów jest uzgodniona z projektem zagospodarowania, żeby nie kolidowała z tarasem, podjazdem czy szambem.
Wiercimy wiertnicą gąsienicową, która mieści się na większości działek budowlanych. Otwór prowadzimy z płuczką, która chłodzi świder, wynosi urobek na powierzchnię i stabilizuje ściany otworu. W luźnych piaskach górną część otworu zabezpieczamy rurami osłonowymi, żeby grunt nie osypywał się do środka.
Do gotowego otworu zapuszczamy sondę, czyli rurę z polietylenu zagiętą na dnie w kształt litery U, pojedynczą albo podwójną. Na końcu sondy montuje się obciążnik, który pomaga ją wprowadzić, a samą rurę napełnia się wodą, żeby nie wypływała w otworze pełnym płuczki.
Po zapuszczeniu sondy otwór wypełniamy od dna do góry zaczynem, zwykle mieszaniną cementu i bentonitu. Zaczyn podajemy rurką iniekcyjną, żeby nie zostawić pustek. Dobre wypełnienie poprawia przewodzenie ciepła między sondą a gruntem i uszczelnia otwór na całej długości.
Po wypełnieniu otworów każdą sondę sprawdzamy próbą ciśnieniową. Następnie minikoparką kopiemy wykopy pod rury poziome, które łączą sondy ze studzienką rozdzielacza i budynkiem. Rury układamy w podsypce i z zachowaniem spadków, żeby łatwo było odpowietrzyć instalację.
- Odległość z bazy
- ok. 128 km
- Czas dojazdu
- ok. godzinę i 31 minut
- Powiat
- Gdańsk (miasto na prawach powiatu)
- Województwo
- pomorskie
- Pracujemy też w okolicy
- Osowa, Jasień, Łostowice, Sobieszewo
Ile odwiertów pod pompę ciepła potrzeba w Gdańsku
Liczba i głębokość odwiertów wynikają z zapotrzebowania budynku na ciepło, mocy pompy i rodzaju gruntu. Te dane zbiera projektant instalacji, a my wykonujemy dolne źródło zgodnie z projektem. Nie podajemy liczby odwiertów na oko, bo zbyt krótkie sondy to problem, który ujawni się dopiero w czasie mrozów.
Dla dobrze ocieplonego domu jednorodzinnego o typowej powierzchni łączna długość sond wynosi zwykle kilkaset metrów, co przekłada się na kilka odwiertów o głębokości kilkudziesięciu do około stu metrów. Starsze, słabiej izolowane domy potrzebują więcej. Dokładne liczby zawsze zależą od projektu.
Odwierty nie mogą stać zbyt blisko siebie, bo sondy wzajemnie by się wychładzały. Zwykle zachowuje się odstęp co najmniej kilku metrów, w praktyce często sześć metrów lub więcej, a także odpowiednią odległość od fundamentów, granicy działki, szamba i studni.
Inwestorzy pytają czasem, czy lepiej zrobić mniej głębszych odwiertów, czy więcej płytszych. Głębszy otwór pracuje w nieco cieplejszym gruncie i zajmuje mniej miejsca, ale może wymagać innych formalności i mocniejszego sprzętu. Rozsądny kompromis ustala się wspólnie z projektantem, z uwzględnieniem warunków na działce.
Niedowymiarowane dolne źródło to najczęstszy błąd przy pompach gruntowych. Grunt wokół zbyt krótkich sond wychładza się z każdym sezonem, temperatura płynu spada, a pompa pracuje coraz mniej wydajnie. Lepiej dodać kilka metrów sondy na etapie wiercenia niż borykać się z tym przez lata.

Formalności przy odwiertach pod pompy ciepła w Gdańsku
Odwierty pod pompy ciepła to roboty geologiczne w rozumieniu prawa geologicznego i górniczego. Jeśli otwór ma być głębszy niż 30 metrów, potrzebny jest projekt robót geologicznych przygotowany przez geologa z uprawnieniami, który trafia do starosty. Przy płytszych otworach procedura jest prostsza.
Projekt określa m.in. lokalizację i głębokość otworów, spodziewany przekrój geologiczny oraz sposób wypełnienia otworów. Na tej podstawie prowadzimy wiercenie, a ewentualne różnice między projektem a rzeczywistym przekrojem odnotowujemy w trakcie prac.
Po zakończeniu robót sporządza się dokumentację z ich przebiegu, w której zapisuje się rzeczywisty przekrój otworów i sposób ich wykonania. Przekazujemy inwestorowi informacje z wiercenia, potrzebne do przygotowania tych dokumentów przez geologa.
Przed wierceniem trzeba też sprawdzić, czy działka nie leży w strefie ochronnej ujęcia wody albo na terenie z innymi ograniczeniami. W takich miejscach wiercenie może być zakazane lub obwarowane warunkami. Sprawdzenie tego na początku oszczędza czas i pieniądze.
Jeśli planujesz skorzystać z dofinansowania do pompy ciepła, sprawdź wcześniej aktualne warunki programu. Programy wymagają zwykle określonych dokumentów i faktur, a ich zasady się zmieniają. Formalności związane z odwiertami wyjaśniamy przy pierwszej rozmowie, żeby nic nie zaskoczyło na etapie rozliczenia.
Odwierty pod gruntowe pompy ciepła Gdańsk i okolice
Najwięcej zapytań o odwierty pod pompy ciepła w Gdańsku dotyczy nowych domów w zachodnich i południowych dzielnicach oraz bliźniaków budowanych przez mniejszych deweloperów. Zdarzają się też modernizacje starszych domów, w których właściciele wymieniają kocioł gazowy albo węglowy i chcą od razu przejść na ogrzewanie z dolnego źródła w gruncie.
W Gdańsku szczególnie ważne jest sprawdzenie, czy działka nie leży w strefie ochronnej ujęcia wody. W takich miejscach mogą obowiązywać dodatkowe ograniczenia dla robót wiertniczych. Sprawdzamy to razem z geologiem jeszcze przed przygotowaniem projektu, bo od tego zależy, czy i na jaką głębokość można wiercić.
Poza samą miejscowością wykonujemy odwierty także w okolicy, między innymi w miejscowościach Osowa, Jasień, Łostowice i Sobieszewo. Zasady są wszędzie te same: najpierw projekt i ustalenia, potem jeden przyjazd ze sprzętem i komplet prac na miejscu.
Wiercenie, zapuszczanie sond, wypełnianie otworów i wykopy pod rury wykonujemy własnym sprzętem. Na działkę przyjeżdża wiertnica gąsienicowa i minikoparka, więc nie trzeba koordynować kilku firm do wykonania dolnego źródła.
Najbliżej Gdańska wykonujemy też odwierty pod pompy ciepła Straszyn, odwierty pod pompy ciepła Pruszcz Gdański, odwierty pod pompy ciepła Sopot, odwierty pod pompy ciepła Kolbudy. Pełna lista miejscowości z Trójmiasta i okolic jest na dole strony, a jeśli potrzebujesz też wody z własnego ujęcia, zajrzyj na stronę wiercenie studni Gdańsk.
