
Gruntowa pompa ciepła w Stegnie: dlaczego odwierty pionowe
Stegna to nadmorska gmina na Mierzei Wiślanej i Żuławach, gdzie obok pensjonatów powstają domy całoroczne i rekreacyjne. Właściciele takich budynków szukają ogrzewania, które zimą zapewni ciepło, a latem może pomóc w chłodzeniu. Gruntowa pompa ciepła z sondami pionowymi może pracować w obu trybach.
Bazę mamy w Mokrem koło Grudziądza, skąd do Stegny jest około 170 km drogą, czyli godzinę i 57 minut jazdy. Na Pomorze Gdańskie przyjeżdżamy z kompletem sprzętu: wiertnicą gąsienicową, minikoparką i osprzętem do zapuszczania i wypełniania sond. Dzięki temu cały zakres prac przy dolnym źródle wykonujemy sami, bez dodatkowych podwykonawców.
Kilkanaście metrów pod powierzchnią temperatura gruntu przestaje zależeć od pory roku i przez cały rok utrzymuje się na podobnym poziomie, w Polsce zwykle około 8 do 10 stopni. Z tego zasobu korzysta gruntowa pompa ciepła. Zimą, gdy powietrze ma kilka stopni mrozu, sonda w odwiercie wciąż pracuje z dodatnią temperaturą, a pompa nie musi się aż tak wysilać.
Gruntowa pompa ciepła nie ma jednostki zewnętrznej z wentylatorem. Całe urządzenie stoi w kotłowni albo w pomieszczeniu technicznym, a sondy są ukryte pod ziemią. Dla wielu inwestorów to ważny argument: nic nie szumi pod oknem sypialni, a sąsiedzi nie słyszą pracy urządzenia nawet w nocy.
Sondy pionowe mogą latem pracować odwrotnie niż zimą i odprowadzać ciepło z budynku do gruntu. Takie chłodzenie pasywne zużywa niewiele energii, bo pracuje głównie pompa obiegowa, a sprężarka pozostaje wyłączona. Jednocześnie grunt wokół sond regeneruje się przed kolejnym sezonem grzewczym, co poprawia ich pracę zimą.
Grunt w okolicach Stegny a dolne źródło ciepła
Gmina łączy dwa krajobrazy: nadmorski pas Mierzei Wiślanej z wydmami i lasem sosnowym oraz płaskie Żuławy Wiślane z kanałami, polami i domami podcieniowymi. Przez okolicę przebiega Żuławska Kolej Dojazdowa, a w pobliżu płynie Wisła.
Na mierzei przekrój tworzą piaski morskie i wydmowe, a woda gruntowa leży blisko powierzchni. Na Żuławach pod powierzchnią zalegają mułki, piaski i torfy delty. W pasie nadmorskim szczególnie dbamy o szczelne wypełnienie otworu na całej długości, żeby nie łączyć ze sobą warstw wodonośnych.
Żuławy to delta Wisły, zbudowana z osadów naniesionych przez rzekę: mułków, iłów, piasków i torfów. Prawie cały przekrój jest nasycony wodą, co dla sondy gruntowej oznacza dobry kontakt z gruntem i sprawną wymianę ciepła. Trudnością jest miękkość osadów, która wymaga zabezpieczenia otworu na czas zapuszczania sondy.
Przy większych instalacjach, na przykład w budynkach usługowych czy kilku domach zasilanych z jednego pola sond, wykonuje się czasem test reakcji termicznej gruntu. Pozwala on zmierzyć rzeczywistą przewodność cieplną w miejscu odwiertu. Przy domach jednorodzinnych w Stegnie zwykle wystarcza projekt oparty na znanym przekroju gruntu i ostrożnie przyjętych wartościach.
Temperatura gruntu rośnie wraz z głębokością, średnio o około 3 stopnie na każde 100 metrów. Przy typowych odwiertach pod pompy ciepła ta różnica nie jest duża, ale głębsza sonda pracuje w nieco cieplejszym otoczeniu. Ważniejsza od samej głębokości jest jednak przewodność i wilgotność warstw, przez które przechodzi otwór.

Jak wykonujemy odwierty pod sondy gruntowe w Stegnie
Prace zaczynamy od projektu dolnego źródła, czyli informacji, ile metrów sondy potrzeba i w ilu otworach. Na tej podstawie wyznaczamy na działce miejsca odwiertów, sprawdzamy przebieg sieci i ustalamy, którędy wjedzie wiertnica. Dobrze, jeśli lokalizacja otworów jest uzgodniona z projektem zagospodarowania, żeby nie kolidowała z tarasem, podjazdem czy szambem.
Na działce w Stegnie wiertnica staje dokładnie w wyznaczonym punkcie i wierci otwór o średnicy kilkunastu centymetrów, aż do zaprojektowanej głębokości. Tempo zależy od gruntu: w piaskach idzie szybko, w glinach i przy głazach wolniej. Nie skracamy otworu, jeśli grunt jest trudny, bo każdy brakujący metr to mniej ciepła dla domu.
Wprowadzenie sondy to moment, w którym liczy się staranność. Rury nie mogą być porysowane ani załamane, a cały odcinek musi trafić na zaprojektowaną głębokość. Przed opuszczeniem sondę napełniamy wodą, co ułatwia jej zapuszczenie i pozwala od razu sprawdzić, czy jest szczelna.
Po zapuszczeniu sondy otwór wypełniamy od dna do góry zaczynem, zwykle mieszaniną cementu i bentonitu. Zaczyn podajemy rurką iniekcyjną, żeby nie zostawić pustek. Dobre wypełnienie poprawia przewodzenie ciepła między sondą a gruntem i uszczelnia otwór na całej długości.
Prace kończy podłączenie sond do budynku. Prowadzimy rury w wykopie do studzienki rozdzielacza albo bezpośrednio do pomieszczenia technicznego, wykonujemy próbę szczelności i zasypujemy wykopy. Instalator pompy ciepła dostaje gotowe, sprawdzone dolne źródło, do którego podłącza urządzenie.
- Odległość z bazy
- ok. 170 km
- Czas dojazdu
- ok. godzinę i 57 minut
- Powiat
- nowodworski
- Województwo
- pomorskie
- Pracujemy też w okolicy
- Jantar, Junoszyno, Rybina, Drewnica
Ile odwiertów pod pompę ciepła potrzeba w Stegnie
Długość sond wylicza się z mocy pompy ciepła po stronie dolnego źródła i z wydajności gruntu na metr. Do tego dochodzi czas pracy w sezonie, bo grunt eksploatowany intensywnie potrzebuje dłuższych sond. Projekt jest więc punktem wyjścia, a przekrój z pierwszego otworu pozwala go zweryfikować.
W praktyce dom jednorodzinny ma najczęściej od dwóch do kilku odwiertów. Zamiast jednego bardzo głębokiego otworu zwykle wykonuje się kilka krótszych, bo łatwiej je rozmieścić na działce i wykonać typowym sprzętem. Ostateczny układ zależy od projektu i miejsca na działce.
Odwierty nie mogą stać zbyt blisko siebie, bo sondy wzajemnie by się wychładzały. Zwykle zachowuje się odstęp co najmniej kilku metrów, w praktyce często sześć metrów lub więcej, a także odpowiednią odległość od fundamentów, granicy działki, szamba i studni.
Głębokość pojedynczego odwiertu ustalamy tak, żeby łączna długość sond odpowiadała projektowi, a liczba otworów mieściła się na działce. Przy niewielkich działkach zwykle wychodzą głębsze otwory, a przy większych można zastosować kilka krótszych. Każdy wariant ma swoje plusy, które omawiamy przed rozpoczęciem prac.
Zbyt krótkie sondy nie zawsze dają o sobie znać od razu. Pierwszy sezon może przebiec dobrze, a problemy pojawiają się po kilku latach, gdy grunt nie nadąża się regenerować. Dlatego przy domach w Stegnie zalecamy projekt z zapasem, zwłaszcza tam, gdzie przekrój zawiera dużo suchych piasków.

Formalności przy odwiertach pod pompy ciepła w Stegnie
Odwierty pod pompy ciepła to roboty geologiczne w rozumieniu prawa geologicznego i górniczego. Jeśli otwór ma być głębszy niż 30 metrów, potrzebny jest projekt robót geologicznych przygotowany przez geologa z uprawnieniami, który trafia do starosty. Przy płytszych otworach procedura jest prostsza.
Dobrze przygotowany projekt robót geologicznych zawiera też informacje o ochronie wód i sposobie postępowania z płuczką i urobkiem. Dla odwiertów w Stegnie geolog uwzględnia lokalne warunki hydrogeologiczne, na przykład obecność kilku warstw wodonośnych, które trzeba od siebie odizolować.
Dokumentacja powykonawcza przydaje się nie tylko urzędowi. To także zapis tego, gdzie dokładnie biegną sondy i jak głęboko sięgają. Warto ją przechowywać razem z dokumentacją domu, bo przy przyszłych pracach ziemnych na działce pozwala uniknąć uszkodzenia instalacji.
Przed wierceniem trzeba też sprawdzić, czy działka nie leży w strefie ochronnej ujęcia wody albo na terenie z innymi ograniczeniami. W takich miejscach wiercenie może być zakazane lub obwarowane warunkami. Sprawdzenie tego na początku oszczędza czas i pieniądze.
Formalności przy odwiertach pod pompy ciepła nie są skomplikowane, ale wymagają zaplanowania z wyprzedzeniem. Projekt warto zamówić wcześnie, żeby nie wstrzymywał budowy. Przy pierwszej rozmowie mówimy, jakie dokumenty będą potrzebne w Stegnie, i w jakiej kolejności je przygotować.
Odwierty pod gruntowe pompy ciepła Stegna i okolice
W gminie Stegna wiercimy przy domach całorocznych i przy obiektach, które mają działać także poza sezonem. W przypadku pensjonatów i domów wakacyjnych omawiamy z inwestorem zapotrzebowanie na ciepłą wodę latem, bo w sezonie może być ono znacznie większe niż zimą.
Stegna leży około 170 km od bazy, blisko granicy naszego zasięgu. Odwierty planujemy z wyprzedzeniem, najlepiej poza sezonem letnim, kiedy ruch na drogach do Stegny jest mniejszy, a na działkach łatwiej o miejsce dla sprzętu.
Poza samą miejscowością wykonujemy odwierty także w okolicy, między innymi w miejscowościach Jantar, Junoszyno, Rybina i Drewnica. Zasady są wszędzie te same: najpierw projekt i ustalenia, potem jeden przyjazd ze sprzętem i komplet prac na miejscu.
Przed przyjazdem prosimy o zdjęcia działki i dojazdu, projekt dolnego źródła oraz mapę z przyłączami. Na tej podstawie planujemy, ile dni potrwają prace i jaki sprzęt zabrać, żeby na miejscu nie było przestojów.
Najbliżej Stegny wykonujemy też odwierty pod pompy ciepła Nowy Dwór Gdański, odwierty pod pompy ciepła Cedry Wielkie, odwierty pod pompy ciepła Suchy Dąb, odwierty pod pompy ciepła Gdańsk. Pełna lista miejscowości z Trójmiasta i okolic jest na dole strony, a jeśli potrzebujesz też wody z własnego ujęcia, zajrzyj na stronę wiercenie studni Stegna.
