
Gruntowa pompa ciepła w Szemudzie: dlaczego odwierty pionowe
Gmina Szemud to jedno z najpopularniejszych miejsc budowy domów pod Gdynią. W Bojanie, Kielnie, Koleczkowie i samym Szemudzie wiele domów stoi na dużych działkach wśród lasów i pagórków. Takie położenie sprzyja ogrzewaniu pompą ciepła z dolnym źródłem w gruncie, bo powietrzne pompy w wietrznym, chłodnym terenie częściej pracują na granicy możliwości.
Bazę mamy w Mokrem koło Grudziądza, skąd do Szemudu jest około 162 km drogą, czyli godzinę i 47 minut jazdy. Na Pomorze Gdańskie przyjeżdżamy z kompletem sprzętu: wiertnicą gąsienicową, minikoparką i osprzętem do zapuszczania i wypełniania sond. Dzięki temu cały zakres prac przy dolnym źródle wykonujemy sami, bez dodatkowych podwykonawców.
Pompa ciepła z dolnym źródłem w gruncie najlepiej współpracuje z ogrzewaniem płaszczyznowym, na przykład podłogówką, która potrzebuje wody o niskiej temperaturze. W nowych domach w Szemudzie i okolicy to dziś standard. Im niższa temperatura zasilania instalacji, tym taniej pompa wytwarza ciepło, a przy stabilnym źródle w gruncie ta przewaga utrzymuje się także w mroźne dni.
Rury sond gruntowych wykonuje się z polietylenu odpornego na korozję i ciśnienie, a po zalaniu otworu szczelnym wypełnieniem pracują w stabilnych warunkach. Odwiert wykonuje się raz, a sondy są projektowane na dziesięciolecia pracy. Sama pompa ciepła może być w przyszłości wymieniona na nowszy model, a dolne źródło zostaje to samo.
Coraz więcej inwestorów łączy gruntową pompę ciepła z instalacją fotowoltaiczną. Panele produkują energię, a pompa zamienia ją na ciepło z dużą sprawnością. Przy dobrze dobranym dolnym źródle zużycie prądu na ogrzewanie jest niższe, więc ta sama instalacja fotowoltaiczna pokrywa większą część potrzeb domu.
Grunt w okolicach Szemudu a dolne źródło ciepła
Szemud leży na Pojezierzu Kaszubskim, w pagórkowatym krajobrazie z licznymi jeziorkami, lasami i głębokimi dolinami. Wschodnia część gminy graniczy z Trójmiejskim Parkiem Krajobrazowym, a w zachodniej teren wznosi się w stronę centralnych Kaszub.
Typowy przekrój to gliny zwałowe, piaski i żwiry polodowcowe z głazami, ułożone nieregularnie. Woda gruntowa może pojawić się na kilku poziomach, a między nimi zalegają warstwy suchsze. Przy takim podłożu długość sond projektuje się ostrożnie, przyjmując wartości dla gruntu suchszego, a nie najkorzystniejszego.
Pojezierze Kaszubskie zbudowane jest z osadów lodowcowych ułożonych bardzo nieregularnie. W jednym otworze mogą wystąpić gliny, piaski, żwiry i głazy, a sąsiednie działki potrafią mieć zupełnie inny przekrój. Dlatego przy projektowaniu sond na Kaszubach lepiej przyjąć wartości ostrożne niż optymistyczne.
Przy większych instalacjach, na przykład w budynkach usługowych czy kilku domach zasilanych z jednego pola sond, wykonuje się czasem test reakcji termicznej gruntu. Pozwala on zmierzyć rzeczywistą przewodność cieplną w miejscu odwiertu. Przy domach jednorodzinnych w Szemudzie zwykle wystarcza projekt oparty na znanym przekroju gruntu i ostrożnie przyjętych wartościach.
Temperatura gruntu rośnie wraz z głębokością, średnio o około 3 stopnie na każde 100 metrów. Przy typowych odwiertach pod pompy ciepła ta różnica nie jest duża, ale głębsza sonda pracuje w nieco cieplejszym otoczeniu. Ważniejsza od samej głębokości jest jednak przewodność i wilgotność warstw, przez które przechodzi otwór.

Jak wykonujemy odwierty pod sondy gruntowe w Szemudzie
Prace zaczynamy od projektu dolnego źródła, czyli informacji, ile metrów sondy potrzeba i w ilu otworach. Na tej podstawie wyznaczamy na działce miejsca odwiertów, sprawdzamy przebieg sieci i ustalamy, którędy wjedzie wiertnica. Dobrze, jeśli lokalizacja otworów jest uzgodniona z projektem zagospodarowania, żeby nie kolidowała z tarasem, podjazdem czy szambem.
Na działce w Szemudzie wiertnica staje dokładnie w wyznaczonym punkcie i wierci otwór o średnicy kilkunastu centymetrów, aż do zaprojektowanej głębokości. Tempo zależy od gruntu: w piaskach idzie szybko, w glinach i przy głazach wolniej. Nie skracamy otworu, jeśli grunt jest trudny, bo każdy brakujący metr to mniej ciepła dla domu.
Do gotowego otworu zapuszczamy sondę, czyli rurę z polietylenu zagiętą na dnie w kształt litery U, pojedynczą albo podwójną. Na końcu sondy montuje się obciążnik, który pomaga ją wprowadzić, a samą rurę napełnia się wodą, żeby nie wypływała w otworze pełnym płuczki.
Ostatni etap przy otworze to zalanie go szczelnym zaczynem, wprowadzanym od dna przez rurkę iniekcyjną. W gruntach w Szemudzie i okolicy, gdzie odwiert często przechodzi przez kilka warstw wodonośnych, szczelne wypełnienie jest równie ważne jak sama sonda. Po związaniu zaczynu sonda jest trwale osadzona w gruncie.
Gdy wszystkie sondy są w gruncie, łączymy je rurami poziomymi z rozdzielaczem, który zbiera obiegi i kieruje płyn do pompy ciepła. Wykopy wykonujemy własną minikoparką. Przed zasypaniem całą instalację sprawdzamy pod ciśnieniem, bo później dostęp do rur jest już znacznie trudniejszy.
- Odległość z bazy
- ok. 162 km
- Czas dojazdu
- ok. godzinę i 47 minut
- Powiat
- wejherowski
- Województwo
- pomorskie
- Pracujemy też w okolicy
- Bojano, Kielno, Donimierz, Koleczkowo
Ile odwiertów pod pompę ciepła potrzeba w Szemudzie
Długość sond wylicza się z mocy pompy ciepła po stronie dolnego źródła i z wydajności gruntu na metr. Do tego dochodzi czas pracy w sezonie, bo grunt eksploatowany intensywnie potrzebuje dłuższych sond. Projekt jest więc punktem wyjścia, a przekrój z pierwszego otworu pozwala go zweryfikować.
Dla dobrze ocieplonego domu jednorodzinnego o typowej powierzchni łączna długość sond wynosi zwykle kilkaset metrów, co przekłada się na kilka odwiertów o głębokości kilkudziesięciu do około stu metrów. Starsze, słabiej izolowane domy potrzebują więcej. Dokładne liczby zawsze zależą od projektu.
Na działkach w Szemudzie często o rozmieszczeniu odwiertów decyduje miejsce. Otwory muszą mieć bezpieczne odstępy od siebie, od budynku i od granicy działki. Zbyt gęsto ustawione sondy pracują gorzej, bo zimą wychładzają ten sam fragment gruntu, a latem nie zdążą się zregenerować.
Głębokość pojedynczego odwiertu ustalamy tak, żeby łączna długość sond odpowiadała projektowi, a liczba otworów mieściła się na działce. Przy niewielkich działkach zwykle wychodzą głębsze otwory, a przy większych można zastosować kilka krótszych. Każdy wariant ma swoje plusy, które omawiamy przed rozpoczęciem prac.
Niedowymiarowane dolne źródło to najczęstszy błąd przy pompach gruntowych. Grunt wokół zbyt krótkich sond wychładza się z każdym sezonem, temperatura płynu spada, a pompa pracuje coraz mniej wydajnie. Lepiej dodać kilka metrów sondy na etapie wiercenia niż borykać się z tym przez lata.

Formalności przy odwiertach pod pompy ciepła w Szemudzie
Odwierty pod pompy ciepła to roboty geologiczne w rozumieniu prawa geologicznego i górniczego. Jeśli otwór ma być głębszy niż 30 metrów, potrzebny jest projekt robót geologicznych przygotowany przez geologa z uprawnieniami, który trafia do starosty. Przy płytszych otworach procedura jest prostsza.
W projekcie robót geologicznych zapisuje się, gdzie i jak głęboko będą wiercone otwory, jakie warstwy gruntu się spodziewa i jak otwory zostaną zabezpieczone. Dokument jest podstawą do rozpoczęcia prac i warto go mieć przed ustaleniem terminu wiercenia.
Po wykonaniu odwiertów w Szemudzie sporządza się dokumentację powykonawczą. Zawiera ona m.in. przekrój geologiczny każdego otworu i opis wykonanych prac. Notatki z wiercenia prowadzimy na bieżąco, żeby geolog miał pełne dane do jej opracowania.
Ważne są również odległości: od własnej i sąsiedniej studni, od szamba, oczyszczalni i drenażu, od fundamentów i granicy działki. Lokalizację otworów ustalamy z ich uwzględnieniem, a w razie wątpliwości konsultujemy ją z geologiem przygotowującym projekt.
Formalności dobrze zacząć od razu po decyzji o pompie gruntowej. Projekt robót geologicznych wymaga czasu na przygotowanie i złożenie, więc zamówiony za późno potrafi wstrzymać budowę. Przy pierwszej rozmowie podpowiadamy, od czego zacząć i jakie informacje przygotować dla geologa.
Odwierty pod gruntowe pompy ciepła Szemud i okolice
W gminie Szemud wiercimy głównie przy nowych domach jednorodzinnych, często budowanych na dużych, leśnych lub łąkowych działkach. Wielu inwestorów rozważa tu także kolektor poziomy, bo miejsca jest dużo. Sondy pionowe wybierają ci, którzy chcą zachować ogród i drzewa albo mają działkę na stoku.
Pagórkowaty teren gminy oznacza, że część działek leży na stokach, a dojazd prowadzi drogami gruntowymi. Przed przyjazdem prosimy o informację, czy wiertnica i samochód z osprzętem wjadą na działkę po deszczu, i w razie potrzeby planujemy prace na suchszy okres.
Poza samą miejscowością wykonujemy odwierty także w okolicy, między innymi w miejscowościach Bojano, Kielno, Donimierz i Koleczkowo. Zasady są wszędzie te same: najpierw projekt i ustalenia, potem jeden przyjazd ze sprzętem i komplet prac na miejscu.
Wiercenie wiąże się z płuczką i urobkiem, czyli mokrym gruntem wydobywanym z otworu. Organizujemy pracę tak, żeby ograniczyć bałagan na działce: płuczkę prowadzimy w obiegu, urobek odkładamy w wyznaczonym miejscu, a po zakończeniu porządkujemy teren.
Najbliżej Szemudu wykonujemy też odwierty pod pompy ciepła Luzino, odwierty pod pompy ciepła Przodkowo, odwierty pod pompy ciepła Wejherowo, odwierty pod pompy ciepła Chwaszczyno. Pełna lista miejscowości z Trójmiasta i okolic jest na dole strony, a jeśli potrzebujesz też wody z własnego ujęcia, zajrzyj na stronę wiercenie studni Szemud.
