
Gruntowa pompa ciepła w Chmielnie: dlaczego odwierty pionowe
Chmielno to jedna z najbardziej malowniczych gmin Kaszub, położona nad jeziorami Kłodno, Białe i Rekowo. Powstaje tu wiele domów całorocznych i rekreacyjnych, a ich właściciele chcą ogrzewania, które nie dymi, nie wymaga opału i dobrze współgra z krajobrazem. Gruntowa pompa ciepła spełnia te warunki.
Bazę mamy w Mokrem koło Grudziądza, skąd do Chmielna jest około 160 km drogą, czyli dwie godziny jazdy. Na Pomorze Gdańskie przyjeżdżamy z kompletem sprzętu: wiertnicą gąsienicową, minikoparką i osprzętem do zapuszczania i wypełniania sond. Dzięki temu cały zakres prac przy dolnym źródle wykonujemy sami, bez dodatkowych podwykonawców.
Kilkanaście metrów pod powierzchnią temperatura gruntu przestaje zależeć od pory roku i przez cały rok utrzymuje się na podobnym poziomie, w Polsce zwykle około 8 do 10 stopni. Z tego zasobu korzysta gruntowa pompa ciepła. Zimą, gdy powietrze ma kilka stopni mrozu, sonda w odwiercie wciąż pracuje z dodatnią temperaturą, a pompa nie musi się aż tak wysilać.
Rury sond gruntowych wykonuje się z polietylenu odpornego na korozję i ciśnienie, a po zalaniu otworu szczelnym wypełnieniem pracują w stabilnych warunkach. Odwiert wykonuje się raz, a sondy są projektowane na dziesięciolecia pracy. Sama pompa ciepła może być w przyszłości wymieniona na nowszy model, a dolne źródło zostaje to samo.
Pompa powietrzna w czasie mrozów i wilgotnej pogody musi regularnie odszraniać parownik, co obniża jej wydajność. Pompa gruntowa tego problemu nie ma, bo pracuje na płynie krążącym w sondach. Na Pomorzu, gdzie zimą powietrze bywa wilgotne i wietrzne, stabilność pracy źródła gruntowego jest odczuwalna, także w domach w Chmielnie i okolicy.
Grunt w okolicach Chmielna a dolne źródło ciepła
Gmina leży na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego i w jego otulinie, wśród rynien jezior, wysokich moren i lasów. Wsie, takie jak Garcz, Zawory czy Borzestowo, rozłożone są nad jeziorami i na stokach dolin, co tworzy bardzo urozmaicony teren.
Pod powierzchnią zalegają osady polodowcowe: gliny, piaski, żwiry i głazy, z warstwami wodonośnymi na różnych głębokościach. W pobliżu jezior woda gruntowa leży płycej, a na wzgórzach znacznie głębiej. Ta zmienność sprawia, że długość sond zawsze dopasowujemy do konkretnej lokalizacji.
Kaszubskie moreny kryją liczne głazy narzutowe, które potrafią spowolnić wiercenie, a warstwy wodonośne występują na kilku poziomach. Tam, gdzie przekrój jest suchy i piaszczysty, sonda odbiera mniej ciepła na metr i trzeba ją wydłużyć. Tam, gdzie trafia na nasycone piaski i żwiry, pracuje znacznie wydajniej.
O tym, ile ciepła można pobrać z każdego metra sondy, decyduje przede wszystkim rodzaj gruntu i jego wilgotność. Według wytycznych VDI 4640, z których korzystają projektanci, suche piaski dają około 20 do 25 W na metr, wilgotne gliny około 35 do 50 W, a piaski i żwiry nasycone wodą nawet 55 do 80 W. To wartości orientacyjne, a dokładne liczby przyjmuje projektant dla konkretnej działki.
Przy większych instalacjach, na przykład w budynkach usługowych czy kilku domach zasilanych z jednego pola sond, wykonuje się czasem test reakcji termicznej gruntu. Pozwala on zmierzyć rzeczywistą przewodność cieplną w miejscu odwiertu. Przy domach jednorodzinnych w Chmielnie zwykle wystarcza projekt oparty na znanym przekroju gruntu i ostrożnie przyjętych wartościach.

Jak wykonujemy odwierty pod sondy gruntowe w Chmielnie
Zanim wiertnica przyjedzie w Chmielnie, ustalamy kilka rzeczy: gdzie mają stanąć otwory, gdzie wejdą rury do budynku i gdzie będzie studzienka rozdzielacza. Prosimy też o mapę z przyłączami. Dzięki temu na miejscu nie tracimy czasu na szukanie kabli i rur, a wiercenie zaczyna się zaraz po rozstawieniu sprzętu.
Samo wiercenie polega na stopniowym zagłębianiu przewodu wiertniczego, kolejnymi odcinkami żerdzi. Płuczka krąży w obiegu zamkniętym, a urobek odkładamy w wykopie lub zbiorniku. Obserwujemy, jak zmienia się grunt na kolejnych metrach, i notujemy przekrój, który później trafia do dokumentacji.
Do gotowego otworu zapuszczamy sondę, czyli rurę z polietylenu zagiętą na dnie w kształt litery U, pojedynczą albo podwójną. Na końcu sondy montuje się obciążnik, który pomaga ją wprowadzić, a samą rurę napełnia się wodą, żeby nie wypływała w otworze pełnym płuczki.
Po zapuszczeniu sondy otwór wypełniamy od dna do góry zaczynem, zwykle mieszaniną cementu i bentonitu. Zaczyn podajemy rurką iniekcyjną, żeby nie zostawić pustek. Dobre wypełnienie poprawia przewodzenie ciepła między sondą a gruntem i uszczelnia otwór na całej długości.
Po wypełnieniu otworów każdą sondę sprawdzamy próbą ciśnieniową. Następnie minikoparką kopiemy wykopy pod rury poziome, które łączą sondy ze studzienką rozdzielacza i budynkiem. Rury układamy w podsypce i z zachowaniem spadków, żeby łatwo było odpowietrzyć instalację.
- Odległość z bazy
- ok. 160 km
- Czas dojazdu
- ok. dwie godziny
- Powiat
- kartuski
- Województwo
- pomorskie
- Pracujemy też w okolicy
- Borzestowo, Garcz, Zawory, Miechucino
Ile odwiertów pod pompę ciepła potrzeba w Chmielnie
Liczba i głębokość odwiertów wynikają z zapotrzebowania budynku na ciepło, mocy pompy i rodzaju gruntu. Te dane zbiera projektant instalacji, a my wykonujemy dolne źródło zgodnie z projektem. Nie podajemy liczby odwiertów na oko, bo zbyt krótkie sondy to problem, który ujawni się dopiero w czasie mrozów.
Przykładowo, jeśli projekt przewiduje 300 metrów sondy, można je zrealizować jako trzy otwory po sto metrów albo cztery krótsze. Na działkach w Chmielnie wybór zależy głównie od dostępnego miejsca i od gruntu. Nie da się jednak podać liczby otworów bez znajomości zapotrzebowania domu na ciepło.
Odwierty nie mogą stać zbyt blisko siebie, bo sondy wzajemnie by się wychładzały. Zwykle zachowuje się odstęp co najmniej kilku metrów, w praktyce często sześć metrów lub więcej, a także odpowiednią odległość od fundamentów, granicy działki, szamba i studni.
Głębokość pojedynczego odwiertu ustalamy tak, żeby łączna długość sond odpowiadała projektowi, a liczba otworów mieściła się na działce. Przy niewielkich działkach zwykle wychodzą głębsze otwory, a przy większych można zastosować kilka krótszych. Każdy wariant ma swoje plusy, które omawiamy przed rozpoczęciem prac.
Zbyt krótkie sondy nie zawsze dają o sobie znać od razu. Pierwszy sezon może przebiec dobrze, a problemy pojawiają się po kilku latach, gdy grunt nie nadąża się regenerować. Dlatego przy domach w Chmielnie zalecamy projekt z zapasem, zwłaszcza tam, gdzie przekrój zawiera dużo suchych piasków.

Formalności przy odwiertach pod pompy ciepła w Chmielnie
Dla odwiertów w Chmielnie głębszych niż 30 metrów przygotowuje się projekt robót geologicznych. Sporządza go geolog z odpowiednimi uprawnieniami, a dokument trafia do starostwa. Ponieważ typowe sondy mają kilkadziesiąt metrów lub więcej, w większości przypadków projekt jest potrzebny.
W projekcie robót geologicznych zapisuje się, gdzie i jak głęboko będą wiercone otwory, jakie warstwy gruntu się spodziewa i jak otwory zostaną zabezpieczone. Dokument jest podstawą do rozpoczęcia prac i warto go mieć przed ustaleniem terminu wiercenia.
Po zakończeniu robót sporządza się dokumentację z ich przebiegu, w której zapisuje się rzeczywisty przekrój otworów i sposób ich wykonania. Przekazujemy inwestorowi informacje z wiercenia, potrzebne do przygotowania tych dokumentów przez geologa.
Ważne są również odległości: od własnej i sąsiedniej studni, od szamba, oczyszczalni i drenażu, od fundamentów i granicy działki. Lokalizację otworów ustalamy z ich uwzględnieniem, a w razie wątpliwości konsultujemy ją z geologiem przygotowującym projekt.
Formalności dobrze zacząć od razu po decyzji o pompie gruntowej. Projekt robót geologicznych wymaga czasu na przygotowanie i złożenie, więc zamówiony za późno potrafi wstrzymać budowę. Przy pierwszej rozmowie podpowiadamy, od czego zacząć i jakie informacje przygotować dla geologa.
Odwierty pod gruntowe pompy ciepła Chmielno i okolice
W gminie Chmielno wiercimy przy domach całorocznych na wsiach i przy domach nad jeziorami, często na działkach z drzewostanem. Pionowe sondy są tu korzystniejsze od kolektora poziomego, bo nie wymagają rozkopywania dużej powierzchni i pozwalają zachować drzewa.
Na terenie parku krajobrazowego i w jego otulinie mogą obowiązywać dodatkowe ograniczenia. Przed odwiertami sprawdzamy z inwestorem, jakie warunki obowiązują dla działki, a przy pracach w pobliżu jezior szczególnie dbamy o porządek i szczelne wypełnienie otworów.
Poza samą miejscowością wykonujemy odwierty także w okolicy, między innymi w miejscowościach Borzestowo, Garcz, Zawory i Miechucino. Zasady są wszędzie te same: najpierw projekt i ustalenia, potem jeden przyjazd ze sprzętem i komplet prac na miejscu.
Wiercenie wiąże się z płuczką i urobkiem, czyli mokrym gruntem wydobywanym z otworu. Organizujemy pracę tak, żeby ograniczyć bałagan na działce: płuczkę prowadzimy w obiegu, urobek odkładamy w wyznaczonym miejscu, a po zakończeniu porządkujemy teren.
Najbliżej Chmielna wykonujemy też odwierty pod pompy ciepła Kartuzy, odwierty pod pompy ciepła Somonino, odwierty pod pompy ciepła Przodkowo, odwierty pod pompy ciepła Żukowo. Pełna lista miejscowości z Trójmiasta i okolic jest na dole strony, a jeśli potrzebujesz też wody z własnego ujęcia, zajrzyj na stronę wiercenie studni Chmielno.
