Studnię głębinową do 30 m, wykonaną na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego z poborem średniorocznie do 5 m³ na dobę, można wykonać bez pozwolenia wodnoprawnego, bez zgłoszenia wodnoprawnego, bez projektu robót geologicznych i bez pozwolenia na budowę czy zgłoszenia budowlanego. Przekroczenie którejkolwiek z tych granic zmienia sytuację. Studnia głębsza niż 30 m wymaga m.in. projektu robót geologicznych zatwierdzonego decyzją i pozwolenia wodnoprawnego, a pobór ponad 5 m³ na dobę to już szczególne korzystanie z wód.
Poniżej porządkujemy przepisy według stanu na 8 listopada 2026 r., na podstawie tekstów jednolitych ustaw opublikowanych w Dzienniku Ustaw. Nie jesteśmy kancelarią prawną. Ten artykuł pomaga zrozumieć zasady i przygotować się do rozmowy z urzędem. W nietypowych sytuacjach rozstrzygające są stanowisko organu i porada prawnika.
Trzy ustawy, które dotyczą studni
Studnia głębinowa znajduje się na styku trzech obszarów prawa. Prawo wodne reguluje korzystanie z wód i urządzenia wodne, w tym obiekty służące do ujmowania wód podziemnych. Prawo geologiczne i górnicze dotyczy robót geologicznych, czyli m.in. wierceń. Prawo budowlane określa, czy obiekt wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a na jego podstawie wydawano warunki techniczne, w których znajdowały się odległości studni od granic i źródeł zanieczyszczeń. Każda ustawa ma własne progi i wyjątki, dlatego trzeba je czytać razem.
Prawo wodne: zwykłe korzystanie z wód
Zgodnie z art. 33 ustawy Prawo wodne właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód, w tym z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Zwykłe korzystanie służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. Obejmuje m.in. pobór wód podziemnych lub powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę.
Trzy elementy tej definicji mają znaczenie praktyczne. Po pierwsze, chodzi o potrzeby własnego gospodarstwa, a nie o działalność gospodarczą czy zaopatrzenie kilku domów należących do różnych osób. Po drugie, limit jest liczony średniorocznie, więc pojedynczy dzień intensywnego podlewania nie oznacza przekroczenia. Po trzecie, ten sam art. 33 zastrzega, że prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej. Kiedy taka zgoda jest wymagana, mówią dalsze przepisy.
Korzystanie wykraczające poza zwykłe, na przykład pobór ponad 5 m³ na dobę, jest według art. 34 szczególnym korzystaniem z wód i co do zasady wymaga pozwolenia wodnoprawnego.
Prawo wodne: kiedy nie trzeba pozwolenia ani zgłoszenia
Obiekty służące do ujmowania wód podziemnych są w rozumieniu ustawy urządzeniami wodnymi, a na wykonanie urządzeń wodnych co do zasady potrzebne jest pozwolenie wodnoprawne (art. 389 pkt 6). Art. 395 wymienia jednak sytuacje, które nie wymagają ani pozwolenia, ani zgłoszenia wodnoprawnego. Dla studni najważniejsze są dwie:
Pierwsza (art. 395 pkt 5) to wykonanie urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych na potrzeby zwykłego korzystania z wód z ujęć o głębokości do 30 m. Druga (art. 395 pkt 7) to pobór wód powierzchniowych lub podziemnych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę na potrzeby zwykłego korzystania z wód.
Wniosek: studnia do 30 m dla własnego domu i pobór w granicach zwykłego korzystania nie wymagają formalności wodnoprawnych. Studnia głębsza niż 30 m nie mieści się w tym zwolnieniu, więc jej wykonanie wymaga pozwolenia wodnoprawnego, nawet jeśli woda ma służyć tylko domowi.
Prawo geologiczne i górnicze: granica 30 m
Według art. 3 pkt 2a ustawy Prawo geologiczne i górnicze ustawy tej nie stosuje się do wykonywania wkopów oraz otworów wiertniczych o głębokości do 30 m w celu wykonywania ujęć wód podziemnych na potrzeby poboru wód podziemnych w ilości nieprzekraczającej 5 m³ na dobę, poza obszarami górniczymi utworzonymi w celu wydobywania wód leczniczych lub solanek.
Gdy studnia ma być głębsza albo pobór większy, wiercenie jest robotą geologiczną. Wymaga wtedy projektu robót geologicznych, który zgodnie z art. 80 ust. 1 zatwierdza organ administracji geologicznej w drodze decyzji. Dla ujęć wód podziemnych o przewidywanych lub ustalonych zasobach nie większych niż 50 m³ na godzinę, czyli w praktyce dla studni domowych i większości gospodarskich, organem tym jest starosta (art. 161 ust. 2 pkt 2). Wyniki prac przedstawia się w dokumentacji geologicznej, w przypadku ujęć wód w dokumentacji hydrogeologicznej. Projekt i dokumentację sporządzają osoby z odpowiednimi kwalifikacjami geologicznymi.
Warto zwrócić uwagę na wyjątek dotyczący obszarów górniczych wód leczniczych i solanek. W okolicach uzdrowisk i miejscowości z takimi złożami zwolnienie dla płytkich studni nie działa, dlatego przed wierceniem w takim miejscu trzeba to sprawdzić w starostwie.
Prawo budowlane: obudowa ujęcia
Art. 29 ust. 2 pkt 25 Prawa budowlanego stanowi, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia budowa obudowy ujęć wód podziemnych. Przepis ten nie zawiera progu głębokości. Nie zwalnia jednak z obowiązków wynikających z innych ustaw, o których mowa wyżej, ani z obowiązku przestrzegania przepisów technicznych przy lokalizacji studni.
Odległości studni: okres przejściowy
Minimalne odległości studni określał przez lata § 31 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Rozporządzenie to przestało obowiązywać po 19 września 2026 r., a według stanu na 8 listopada 2026 r. w Dzienniku Ustaw nie ogłoszono nowego. Ustawa z 31 lipca 2026 r. dodała do Prawa budowlanego przepisy epizodyczne. Art. 102b pozwala inwestorowi przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. stosować dotychczasowe warunki techniczne do budowy, o której mowa w art. 29 ust. 2, czyli m.in. do obudowy ujęcia wód podziemnych.
Paragraf 31 stanowił, że studnia dostarczająca wodę do spożycia, dla której nie ustanawia się strefy ochronnej, powinna znajdować się, licząc od osi studni, co najmniej:
5 m od granicy działki; 7,5 m od osi rowu przydrożnego; 15 m od budynków inwentarskich i związanych z nimi szczelnych silosów, zbiorników do gromadzenia nieczystości, kompostu oraz podobnych szczelnych urządzeń; 30 m od najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, do której odprowadzane są ścieki oczyszczone biologicznie; 70 m od nieutwardzonych wybiegów dla zwierząt hodowlanych, od przewodu rozsączającego kanalizacji lokalnej bez biologicznego oczyszczania ścieków oraz od granicy pola filtracyjnego.
Dopuszczał też studnię bliżej niż 5 m od granicy działki oraz studnię wspólną na granicy dwóch działek, pod warunkiem zachowania pozostałych odległości na obu działkach. Jak będą wyglądały nowe przepisy, w chwili pisania nie wiadomo. Nawet bez obowiązku prawnego te odległości warto traktować jako rozsądne minimum ochrony wody.
Inne ograniczenia, o których warto wiedzieć
Prawo wodne zakazuje m.in. kopania studni w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału przeciwpowodziowego (art. 176 ust. 1 pkt 5). Odstępstwo możliwe jest wyłącznie na zasadach określonych w tym przepisie, w drodze decyzji. Na terenach ochrony pośredniej ujęć wód organ może nałożyć obowiązek likwidacji nieczynnych studni, jeśli zagrażają jakości ujmowanej wody. Ograniczenia mogą wynikać też z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, aktów ustanawiających strefy ochronne ujęć i obszary ochronne zbiorników wód podziemnych. Przed wierceniem w pobliżu wałów, ujęć wodociągowych czy terenów chronionych warto zapytać w gminie i starostwie.
Studnia do 30 m: podsumowanie wymagań
Jeżeli studnia ma do 30 m, służy własnemu gospodarstwu domowemu lub rolnemu, pobór średniorocznie nie przekroczy 5 m³ na dobę, a działka nie leży na obszarze górniczym wód leczniczych lub solanek, to według przepisów opisanych wyżej nie potrzebujesz pozwolenia ani zgłoszenia wodnoprawnego, projektu robót geologicznych ani pozwolenia na budowę czy zgłoszenia budowlanego. Nadal trzeba jednak wybrać bezpieczne miejsce, zachować odległości od źródeł zanieczyszczeń i przestrzegać ograniczeń lokalnych.
Studnia głębsza niż 30 m: co się zmienia
Przy studni głębszej niż 30 m trzeba się liczyć z kilkoma krokami. Najpierw sporządza się projekt robót geologicznych i uzyskuje decyzję zatwierdzającą. Potrzebne jest też pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzenia wodnego. Po wykonaniu studni sporządza się dokumentację hydrogeologiczną. To wydłuża przygotowania i podnosi koszt, dlatego warto wcześniej ocenić, czy dobra warstwa wodonośna leży płycej, czy głębiej. Rzetelny wykonawca powie przed wierceniem, czy granica 30 m jest realna, i uprzedzi, co zrobić, jeśli woda okaże się głębiej.

Gospodarstwo rolne i działalność
Zwykłe korzystanie z wód obejmuje także potrzeby własnego gospodarstwa rolnego, ale limit 5 m³ na dobę średniorocznie obowiązuje tak samo. Przy hodowli zwierząt lub nawadnianiu upraw pobór może go przekroczyć, a wtedy potrzebne jest pozwolenie wodnoprawne. Zaopatrzenie w wodę działalności gospodarczej, na przykład pensjonatu, zakładu czy myjni, nie mieści się w pojęciu własnego gospodarstwa domowego.
Pytania, które słyszymy najczęściej
Czy studnię trzeba gdzieś zgłosić po wykonaniu?
Dla studni do 30 m wykonanej na potrzeby zwykłego korzystania z wód opisane wyżej przepisy nie przewidują zgłoszenia ani pozwolenia. Studnię warto jednak uwzględnić w dokumentacji domu, a dane z jej wykonania przechowywać, bo przydają się przy serwisie i sprzedaży nieruchomości.
Co, jeśli wiercenie przekroczy 30 m bez projektu?
Wiercenie głębsze niż 30 m bez wymaganych dokumentów jest niezgodne z przepisami. Dlatego granicę ustala się przed wierceniem, a jeśli warunki na to wskazują, najpierw przygotowuje się dokumenty, a dopiero potem wierci głębiej.
Czy sąsiad może mieć szambo bliżej mojej studni niż 15 m?
Dotychczasowe przepisy wymagały zachowania odległości od zbiorników na nieczystości także przy studni wspólnej na granicy działek. Przy sporach sąsiedzkich rozstrzyga organ nadzoru budowlanego i stan prawny z chwili budowy. Niezależnie od przepisów warto szukać miejsca jak najdalej od cudzych szamb i oczyszczalni.
Podsumowanie
Dla typowej studni przy domu kluczowe są dwie granice: 30 m głębokości i 5 m³ na dobę średniorocznie na potrzeby własnego gospodarstwa. W ich ramach studnia nie wymaga formalności wodnoprawnych, geologicznych ani budowlanych. Odległości od źródeł zanieczyszczeń są w okresie przejściowym, w którym inwestor może stosować dotychczasowe zasady. Po jego zakończeniu zastosowanie będą miały nowe przepisy.
Jeśli nie masz pewności, jak przepisy dotyczą Twojej działki, zadzwoń lub napisz. Powiemy, czego się spodziewać, a w sprawach wymagających decyzji podpowiemy, do którego urzędu się zwrócić.
Źródła
Stan informacji na dzień 9 listopada 2026. Przepisy i dane mogą się zmieniać, dlatego przed decyzją warto sprawdzić aktualny stan u źródła.
- Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1335 (art. 33, 34, 395), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 69 (art. 3, 80, 88, 161), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 524 (art. 29 ust. 2 pkt 25), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Ustawa z dnia 31 lipca 2026 r. zmieniająca ustawę Prawo budowlane, Dz.U. 2026 poz. 1161 (art. 102a do 102c, przepisy epizodyczne), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, t.j. Dz.U. 2022 poz. 1225, § 31 (akt uznany za uchylony), Internetowy System Aktów Prawnych, Kancelaria Sejmu
- Warunki techniczne na starych zasadach. Jak złożyć oświadczenie?, Inżynier Budownictwa, Polska Izba Inżynierów Budownictwa, 22.09.2026

