Piasek w wodzie ze studni oznacza, że drobne ziarna z warstwy wodonośnej przedostają się przez filtr i obsypkę do wnętrza studni. W nowej studni krótko po wykonaniu niewielka ilość drobin może być normalna i powinna zanikać. Jeśli piasek pojawia się stale albo go przybywa, przyczyną są zwykle źle dobrane szczeliny filtra lub obsypka, pobór większy niż studnia może oddać, pompa zawieszona zbyt nisko albo uszkodzenie rur. Piasek niszczy pompę i armaturę, dlatego warto szybko ustalić jego źródło.
Najpierw upewnij się, że to piasek
Nie każdy osad w wodzie to piasek. Piasek to twarde, ciężkie ziarna, które szybko opadają na dno naczynia i zgrzytają między palcami. Muł i ił to bardzo drobne cząstki, które długo utrzymują wodę mętną. Osady żelaza i manganu są rude, brunatne lub czarne, miękkie i powstają dopiero po kontakcie wody z powietrzem. Prosty test: nalej wody do przezroczystego naczynia i odstaw. Szybko opadające, twarde ziarna wskazują na piasek. Ruda, kłaczkowata zawiesina pojawiająca się po czasie wskazuje na żelazo, o którym piszemy osobno.
Nowa studnia
Po wierceniu wokół filtra zostają drobiny gruntu i resztki płuczki. Pompowanie oczyszczające ma je usunąć, a strefa wokół filtra układa się wtedy w stabilny układ. W pierwszych dniach pracy niewielka ilość drobin może się jeszcze pojawiać. Jeżeli ich ilość maleje, to dobry znak. Jeśli po kilku tygodniach piasek nadal płynie w podobnej ilości, trzeba to zgłosić wykonawcy, bo problem raczej nie zniknie sam.

Źle dobrany filtr lub obsypka
Szczeliny filtra i ziarno obsypki dobiera się do uziarnienia warstwy wodonośnej. Gdy szczeliny są za szerokie albo obsypka za gruba, drobne frakcje piasku przechodzą do studni. To najczęstsza przyczyna stałego zapiaszczenia i zwykle wynika z doboru „na oko”, bez oceny piasku wydobytego podczas wiercenia. Elementy studni i zasady ich doboru opisujemy w artykule z czego składa się studnia głębinowa.
Za duży pobór
Im więcej wody pompujesz, tym szybciej płynie ona przez grunt i filtr. Przy dużej prędkości woda porywa drobne ziarna, które przy spokojnym przepływie pozostałyby na miejscu. Dlatego piasek często pojawia się po wymianie pompy na mocniejszą albo przy długim, intensywnym podlewaniu. Zmniejszenie wydajności pompy, ustawienie sterownika na łagodniejszy rozruch albo rozłożenie poboru w czasie potrafią ograniczyć problem.
Pompa zawieszona zbyt nisko
Pompa zawieszona przy filtrze lub tuż nad dnem studni zasysa wodę z miejsca, gdzie gromadzą się drobiny, i dodatkowo wzbudza osad. Zwykle pompę zawiesza się powyżej filtra, w miejscu, które zapewnia odpowiedni zapas wody nad wlotem i chłodzenie silnika. Jeśli pompa była obniżana, na przykład w czasie suszy, warto sprawdzić, czy nie wisi teraz za nisko.
Uszkodzenie rur lub filtra
Pęknięta rura osłonowa, rozszczelnione połączenie albo uszkodzony filtr otwierają drogę dla piasku z okolicznych warstw. Takie uszkodzenia są rzadsze, ale zdarzają się, na przykład przy starych studniach, po nieudanych próbach czyszczenia lub przy ruchach gruntu. Objawem bywa nagłe pojawienie się dużej ilości piasku, często innego niż wcześniej, oraz spadek wydajności. Potwierdzenie wymaga oględzin studni.
Skutki piasku
Piasek ściera wirniki pompy, przez co spada jej wydajność i skraca się żywotność. Zatyka perlatory, sitka, zawory i filtry, a w stacji uzdatniania zanieczyszcza złoża. Gromadzi się w zbiorniku i rurach. W samej studni zasypuje rurę podfiltrową i dolną część filtra, skracając jego czynną długość, przez co studnia oddaje mniej wody. Dlatego ignorowanie piasku zwykle kończy się kosztowniejszą naprawą niż szybka reakcja.
Rozwiązania
Rozwiązanie zależy od przyczyny. Gdy piasek pochodzi z nadmiernego poboru, pomaga zmniejszenie wydajności pompy lub zmiana sposobu korzystania z wody. Gdy pompa wisi zbyt nisko, podnosi się ją na właściwą wysokość. Osad z dna studni usuwa się przy czyszczeniu. Dla ochrony instalacji montuje się za pompą separator piasku, czyli filtr odśrodkowy, który oddziela ciężkie ziarna i pozwala je okresowo spuszczać. Chroni on instalację, ale nie usuwa przyczyny.
Jeśli przyczyną jest źle dobrany lub uszkodzony filtr, rozwiązania są trudniejsze. Czasem stosuje się wstawienie do studni dodatkowego filtra o mniejszej średnicy, co ogranicza dopływ piasku kosztem średnicy dostępnej dla pompy. Czasem bardziej opłacalne jest wykonanie nowej studni z prawidłowo dobranym filtrem. Decyzję podejmuje się po oględzinach i pomiarach.
Pytania, które słyszymy najczęściej
Czy filtr w domu rozwiąże problem piasku?
Filtr lub separator ochroni instalację w domu, ale nie pompę, która pracuje w studni i to ona jest najbardziej narażona na ścieranie. Przyczynę trzeba usunąć w studni.
Piasek pojawił się po latach spokojnej pracy. Co się stało?
Najczęściej zmienił się sposób korzystania z wody, na przykład wymieniono pompę na mocniejszą lub zwiększono pobór. Możliwe jest też uszkodzenie rur albo filtra. Warto zlecić oględziny, zanim pompa się zużyje.
Podsumowanie
Piasek w wodzie to objaw, którego nie warto lekceważyć. W nowej studni powinien szybko zanikać. Jeśli utrzymuje się, przyczyną są zwykle źle dobrany filtr lub obsypka, za duży pobór, zbyt nisko zawieszona pompa albo uszkodzenie rur. Separator chroni instalację, ale przyczynę usuwa się w studni. Jeśli w Twojej wodzie pojawił się piasek, zadzwoń lub napisz. Pomożemy ustalić przyczynę w ramach serwisu studni.

