Studnie wierci się najczęściej metodą obrotową z płuczką, w której obracające się narzędzie urabia grunt, a płuczka wynosi urobek na powierzchnię i podtrzymuje ściany otworu. W niektórych warunkach stosuje się wiercenie udarowe, wiercenie świdrem ślimakowym albo, w skałach zwięzłych, wiercenie młotkiem wgłębnym. Metodę dobiera się do gruntu, głębokości i średnicy otworu. Dla inwestora ważne jest głównie to, że od metody zależą tempo prac, ilość wody i błota na działce oraz możliwość dokładnego rozpoznania warstw.
Wiercenie obrotowe z płuczką
W tej metodzie przewód wiertniczy z narzędziem na końcu, na przykład świdrem gryzowym lub skrawającym, obraca się i urabia grunt. Przez wnętrze przewodu tłoczona jest płuczka: woda, często z dodatkami zwiększającymi jej lepkość. Płuczka chłodzi narzędzie, wynosi urobek na powierzchnię przestrzenią między przewodem a ścianą otworu i wywiera ciśnienie na ściany, dzięki czemu te nie osypują się. Na powierzchni płuczka trafia do dołu lub zbiornika, gdzie urobek opada, a oczyszczona płuczka wraca do obiegu.
To tzw. prawy obieg płuczki, najczęściej stosowany przy studniach domowych. Istnieje też obieg lewy, w którym płuczka płynie odwrotnie, a urobek jest wyciągany przez wnętrze przewodu. Stosuje się go raczej przy otworach o dużej średnicy.
Zaletą wiercenia z płuczką jest szybkość w gruntach luźnych i spoistych oraz możliwość wiercenia bez jednoczesnego rurowania otworu. Wadą jest to, że urobek wychodzi wymieszany z płuczką, co utrudnia dokładne rozpoznanie cienkich warstw, a sama płuczka może częściowo wnikać w warstwę wodonośną. Dlatego po zabudowie studni tak ważne jest pompowanie oczyszczające, które usuwa resztki płuczki z otoczenia filtra.

Wiercenie udarowe
W wierceniu udarowym ciężkie narzędzie jest podnoszone i opuszczane, rozkruszając grunt, a urobek wybiera się z otworu specjalnym narzędziem, na przykład łyżką wiertniczą. Otwór zwykle zabezpiecza się rurami osłonowymi zapuszczanymi w miarę postępu wiercenia. Metoda jest wolniejsza, ale pozwala dokładnie obserwować kolejne warstwy, bo urobek wychodzi bez płuczki. Dawniej była bardzo popularna, dziś przy studniach domowych stosuje się ją rzadziej.
Wiercenie świdrem ślimakowym
Świder ślimakowy wynosi urobek na powierzchnię po spirali, bez płuczki. Sprawdza się w gruntach spoistych i przy niewielkich głębokościach. W luźnych piaskach poniżej zwierciadła wody ściany otworu się osypują, dlatego do studni głębinowych ta metoda w czystej postaci nadaje się w ograniczonym zakresie. Bywa używana do wierceń płytkich i pomocniczych.
Wiercenie młotkiem wgłębnym
W skałach zwięzłych, takich jak wapienie, piaskowce czy granity, stosuje się wiercenie młotkiem wgłębnym napędzanym sprężonym powietrzem. Młotek uderza w skałę z dużą częstotliwością, a powietrze wynosi zwierciny na powierzchnię. To metoda typowa dla terenów górskich i wyżynnych. Na niżu, gdzie pod powierzchnią leżą głównie piaski, żwiry i gliny, potrzebna jest rzadziej.
Rurowanie i zabudowa otworu
Niezależnie od metody wiercenia otwór trzeba zabudować. Do gotowego otworu wprowadza się kolumnę rur z filtrem i rurą podfiltrową, wsypuje obsypkę wokół filtra i uszczelnia przestrzeń nad nią. Przy wierceniu z płuczką robi się to po zakończeniu wiercenia, gdy otwór jest jeszcze podtrzymywany płuczką. Przy metodach z rurowaniem tymczasowym rury osłonowe wyciąga się w trakcie zabudowy. Elementy zabudowy opisujemy w artykule z czego składa się studnia głębinowa.
Co metoda oznacza dla inwestora
Przy wierceniu z płuczką na działce pojawia się dół lub zbiornik na płuczkę i trzeba zapewnić wodę do jej sporządzenia. Po pracach zostaje urobek z płuczką do zagospodarowania. Wiercenie jest stosunkowo szybkie i ciche w porównaniu z metodą udarową. Przy wierceniu młotkiem wgłębnym na działce pojawia się sprężarka, a z otworu wydobywa się pył i zwierciny. Jak przygotować teren, piszemy w artykule jak przygotować działkę do wiercenia studni.
Dla jakości studni metoda jest mniej ważna niż staranność. Liczy się dokładne opisanie warstw, dobór filtra i obsypki, uszczelnienie i porządne pompowanie. Na zdjęciach z naszych realizacji widać wiercenie z płuczką, z dołem płuczkowym obok wiertnicy i świdrem gryzowym przygotowanym do pracy.
Pytania, które słyszymy najczęściej
Czy płuczka zanieczyszcza wodę?
Płuczka może częściowo wniknąć w warstwę wodonośną wokół otworu. Dlatego po zabudowie studnię pompuje się do klarowności wody. Dobrze oczyszczona studnia nie powinna zawierać pozostałości płuczki.
Ile trwa wiercenie?
Zależy od głębokości, gruntu i metody. Studnię domową często wierci się i zabudowuje w ciągu jednego lub kilku dni, ale głazy, twarde warstwy czy pogoda mogą to wydłużyć. Do tego dochodzi pompowanie i montaż osprzętu.
Podsumowanie
Większość studni domowych na niżu wierci się metodą obrotową z płuczką. Wiercenie udarowe daje dokładniejszy obraz warstw kosztem tempa, świder ślimakowy nadaje się do płytkich prac, a młotek wgłębny do skał zwięzłych. Niezależnie od metody o jakości studni decydują dobór filtra, obsypka, uszczelnienie i pompowanie. Jeśli chcesz wiedzieć, jak będziemy wiercić na Twojej działce, zadzwoń lub napisz.

